Aernout Mik ( 1962 )

 

Mijn onderzoek en persoonlijke ervaring omtrent het werk van Aernout Mik;

Arnout Mik, studeerde aan de Academie Minerva in zijn geboorteplaats Groningen en staat bekend als maker en bedenker van een aantal opmerkelijke videofilms en installaties. Het gaat hier veelal om filmprojecten die eerder door onderwerpkeuze en werkwijze bijzonder genoemd kunnen worden dan door de cinematografische kwaliteit ervan. Vechtende bejaarde mannen in een keukendecor, zich vervelende militairen van een interventiemacht in oorlogsgebied of een opstelling binnen een supermarkt waarin publiek en acteurs gescheiden door een gefilmd decor op elkaar kunnen reageren. De geest van de kijker wordt doorlopend geprikkeld en aangezet tot een willen doorgronden van wat hij door Mik voorgeschoteld krijgt. Interessant is het om de ongebruikelijke invalshoeken van Mik te bestuderen zoals bij “raw footage” . Het beeld van een oorlog zoals de meeste van ons dat hebben is er één van voortdurende actie en een elkaar op leven en dood bevechtende massa militairen die continue de grenzen van het fysiek kunnen verlegd. Mik legt de aandacht echter op het griezelig gewoon aandoende element van de oorlog met zich te pletter vervelende soldaten die af en toe eens wat naar de horizon schieten om de verveling te verdrijven. Als er dan eens een slachtoffer valt komt dit zo onwerkelijk over dat je eigenlijk nog niet ten volle beseft wat er nu eigenlijk gebeurt. De scènes die zich vervolgens afspelen in een sporthal roepen bij de kijker onwillekeurig beelden op zoals we die kennen uit de burgeroorlog in voormalig Joegoslavië. Hoewel er van geweld niet direct sprake is doet het geheel luguber aan. Sporthallen in oorlogstijd hebben geen beste reputatie. Het is ook het alledaagse karakter van het geheel wat het nog enger maakt. Het zou tenslotte bij jou om de hoek kunnen zijn. Mik is hiermee zeker in de opzet geslaagd om de kijker aan het denken te zetten en deze te doen beseffen hoe dicht bij ons dit soort situaties eigenlijk kunnen zijn. Veel meer nog dan door een film vol excessief geweld.

Kritische noot;

Soms lijkt het echter ook een open deur zoals bij “ooggetuigen” het geval is. De kijker wordt hierbij geconfronteerd met een busongeluk en een ploeg reddingswerkers die druk bezig is om alle slachtoffers in veiligheid te brengen. De nuchtere en rationele manier waarop het geheel door Mik in beeld wordt gebracht doet denken aan een brandweeroefening voor vrijwilligers. Mik wil ons doen inzien dat zelfs rampen ons niet meer echt raken omdat we te afgestompt zouden zijn door alle beelden die we rond dergelijke onderwerpen dagelijks op ons krijgen afgevuurd. Hier zit een zekere kern van waarheid in al ben ik van mening dat die afgestomptheid zich eerder bij actie en sensatiefilms zal voordoen dan bij echte gebeurtenissen. Al zit er in de bioscoop een quasi onverschillig publiek al chips etend naar de meest gruwelijke seriemoorden te kijken dan nog zie ik de meeste liefhebbers van dit genre in elkaar krimpen bij een doodgereden kat op straat.

Waarom en hoe hier een les aan te wijden?

Belangrijk om te weten is dat Mik zonder professionele acteurs werkt en veel aan het toeval overlaat. Er wordt van te voren ook niet gerepeteerd en dat geeft zijn films juist een extra realistisch effect omdat het er in het echte leven ook vaak wat stuntelig aan toe gaat. Ik wil hierbij refereren aan de berechting van de voormalige Roemeense dictator en zijn vrouw. Hoewel dit zeer echt was en heel realistisch kwam het geheel erg stuntelig over en kreeg je niet de indruk naar iemand te kijken die de dood in ogen zag en desondanks zie ik het nog heel helder voor me, dit in tegenstelling tot de vele geënsceneerde films met veel geweld die ik vaak al vergeten ben.
Voor leerlingen in het voortgezet onderwijs zie ik hierin een aardig onderwerp voor discussie. Moet het allemaal nog enger of bloediger om je te raken of zijn het juist dit soort beelden die het hem doen? Lokt het zien van geacteerd geweld meer geweld uit of raken we daar juist door afgestompt en ongevoeliger door? Maakt iets meer indruk als je weet dat het echt is of maakt dat niets uit?.