Gordon Matta Clarck 1943-1978

 

 

Mijn onderzoek en persoonlijke ervaring omtrent het werk van Clarck.

 

Clarck was Amerikaans beeldend kunstenaar die ook architectuur gestudeerd had en om die reden dus de nodige kennis omtrent bouwen, bouwstijl en het technische aspect rond het bouwen bezat. Niet zo vreemd dus dat hij voor zijn beeldende werk zijn thema in woningen en gebouwen zocht. Leegstaande woningen en gebouwen weliswaar want als Clarck aan het werk ging werd er druk gesloopt en doorgebroken. Alsof er een reuze buitenaards werktuig aan het werk was geweest , zo zagen de gebouwen er van binnen en buiten vaak uit als Clarck er mee klaar was. Diagonaal dwars door het hele gebouw een opening alsof een reuzenboor zijn weg had gezocht door alle verdiepingen. Etages die normaal alleen apart te bekijken waren werden nu in één klap zichtbaar en dus onderling vergelijkbaar. Verdieping één netjes en modern, tweede verdieping wansmaak en verpaupering, derde verdieping burgerlijk en sleets enzz.. Clarck wilde ook zo de al dan niet aanwezige gemeenschapszin van de bewoners onderling zichtbaar maken. Misschien wilde hij kijken of de verscheidene interieurs overeenkomsten vertoonden of dat er sporen zichtbaar gemaakt konden worden waaruit men af kon leiden dat de bewoners zich, al dan niet bewust, door elkaar hadden laten beïnvloeden bij het inrichten van hun woning. Veel van zijn werk is uitgebreid gedocumenteerd door middel van foto’s en dat is dan ook direct vaak nog het enige wat er van rest. De meeste gebouwen die Clark te lijf ging stonden vaak al geruime tijd leeg en op de nominatie om gesloopt te worden. Of het door zijn toedoen nu een kunstwerk geworden was of niet, de sloopplannen gingen gewoon door en daarmee ook het einde inluidend van weer een werk van Clarck. Het werk van Clarck laat zich mijn inziens nog het duidelijkst omschrijven als conceptuele kunst omdat ook hier weer het gevoel wat de kunstenaar over wil brengen prefereert boven de verschijningsvorm ervan.

Mijn persoonlijke mening over het werk van Clarck.

Op deze manier gebouwen te lijf gaan was voor mij een nieuw fenomeen, de gedachte erachter echter niet. Al vele jaren zwerf ik de afbraakwijken in mijn omgeving door op zoek naar elementen die iets vertellen over de vertrokken bewoners. Heel vaak zijn alle ramen al kapot of verdwenen en kun je , als je de toegangshekken weet te omzeilen, ongehinderd rondneuzen. Oubollig behang, goedkope steenstrips en met zorg geplakte lelijke tegels in een armoedig douchecelletje vertellen erg veel over de voormalige bewoner. Gele rookaanslag op plafond en raamkozijnen, een paar achtergelaten vetplanten in een afzichtelijke pot of een kapot getrapte kabouter in de tuin geven een goede indruk rond de persoon die hier ooit leefde. Evengoed het er direct naast gelegen huisnummer waar duidelijk sporen aanwezig zijn van iemand die het allemaal anders wilde doen maar wiens ambitie blijkbaar hoger ging dan zijn besteedbaar inkomen. Witgesausde muren over goedkoop behang, oude en opgepimpte meubels zoals een witgeverfde omastoel plus een halfafgescheurde reproductie van een schilderij van Vincent van Gogh die met plakband op de muur bevestigd is en behoorlijk foute plavuizen maken duidelijk, waar en over wie het hier dan ging. Door net als Clarck alle ruimtes met elkaar te verbinden door simpelweg te gaan breken maak je dezelfde vergelijkingen mogelijk . Ik vind het wel aardig gevonden en het geeft goed weer hoe relatief en betrekkelijk alles eigenlijk is.

Waarom en hoe hier een les aan te wijden?

Ik wil de leerlingen op pad sturen om een serie foto’s te laten maken in een afbraakbuurt, van wat zij als sporen of karakteristieke elementen zien van de vertrokken bewoners.
Ook wil ik daar een discussie cq. gedachtewisseling aan vast koppelen over welk onderwerp nog meer op deze manier te benaderen zou zijn.
Lijkt me zondermeer mogelijk vanaf het vmbo onderbouw.
Doel voor mij is leerlingen bewust te maken van het tijdelijke karakter van alles wat we ondernemen in ons leven en waar we onze energie al dan niet op moeten richten.