Gordon Matta Clarck 1943-1978
Mijn onderzoek en persoonlijke ervaring omtrent
het werk van Clarck.
Clarck was Amerikaans beeldend kunstenaar die ook architectuur
gestudeerd had en om die reden dus de nodige kennis omtrent bouwen,
bouwstijl en het technische aspect rond het bouwen bezat. Niet zo
vreemd dus dat hij voor zijn beeldende werk zijn thema in woningen
en gebouwen zocht. Leegstaande woningen en gebouwen weliswaar want
als Clarck aan het werk ging werd er druk gesloopt en doorgebroken.
Alsof er een reuze buitenaards werktuig aan het werk was geweest
, zo zagen de gebouwen er van binnen en buiten vaak uit als Clarck
er mee klaar was. Diagonaal dwars door het hele gebouw een opening
alsof een reuzenboor zijn weg had gezocht door alle verdiepingen.
Etages die normaal alleen apart te bekijken waren werden nu in één
klap zichtbaar en dus onderling vergelijkbaar. Verdieping één
netjes en modern, tweede verdieping wansmaak en verpaupering, derde
verdieping burgerlijk en sleets enzz.. Clarck wilde ook zo de al
dan niet aanwezige gemeenschapszin van de bewoners onderling zichtbaar
maken. Misschien wilde hij kijken of de verscheidene interieurs
overeenkomsten vertoonden of dat er sporen zichtbaar gemaakt konden
worden waaruit men af kon leiden dat de bewoners zich, al dan niet
bewust, door elkaar hadden laten beïnvloeden bij het inrichten
van hun woning. Veel van zijn werk is uitgebreid gedocumenteerd
door middel van foto’s en dat is dan ook direct vaak nog het
enige wat er van rest. De meeste gebouwen die Clark te lijf ging
stonden vaak al geruime tijd leeg en op de nominatie om gesloopt
te worden. Of het door zijn toedoen nu een kunstwerk geworden was
of niet, de sloopplannen gingen gewoon door en daarmee ook het einde
inluidend van weer een werk van Clarck. Het werk van Clarck laat
zich mijn inziens nog het duidelijkst omschrijven als conceptuele
kunst omdat ook hier weer het gevoel wat de kunstenaar over wil
brengen prefereert boven de verschijningsvorm ervan.
Mijn persoonlijke mening over het werk van Clarck.
Op deze manier gebouwen te lijf gaan was voor mij een nieuw fenomeen,
de gedachte erachter echter niet. Al vele jaren zwerf ik de afbraakwijken
in mijn omgeving door op zoek naar elementen die iets vertellen
over de vertrokken bewoners. Heel vaak zijn alle ramen al kapot
of verdwenen en kun je , als je de toegangshekken weet te omzeilen,
ongehinderd rondneuzen. Oubollig behang, goedkope steenstrips en
met zorg geplakte lelijke tegels in een armoedig douchecelletje
vertellen erg veel over de voormalige bewoner. Gele rookaanslag
op plafond en raamkozijnen, een paar achtergelaten vetplanten in
een afzichtelijke pot of een kapot getrapte kabouter in de tuin
geven een goede indruk rond de persoon die hier ooit leefde. Evengoed
het er direct naast gelegen huisnummer waar duidelijk sporen aanwezig
zijn van iemand die het allemaal anders wilde doen maar wiens ambitie
blijkbaar hoger ging dan zijn besteedbaar inkomen. Witgesausde muren
over goedkoop behang, oude en opgepimpte meubels zoals een witgeverfde
omastoel plus een halfafgescheurde reproductie van een schilderij
van Vincent van Gogh die met plakband op de muur bevestigd is en
behoorlijk foute plavuizen maken duidelijk, waar en over wie het
hier dan ging. Door net als Clarck alle ruimtes met elkaar te verbinden
door simpelweg te gaan breken maak je dezelfde vergelijkingen mogelijk
. Ik vind het wel aardig gevonden en het geeft goed weer hoe relatief
en betrekkelijk alles eigenlijk is.
Waarom en hoe hier een les aan te wijden?
Ik wil de leerlingen op pad sturen om een serie foto’s te
laten maken in een afbraakbuurt, van wat zij als sporen of karakteristieke
elementen zien van de vertrokken bewoners.
Ook wil ik daar een discussie cq. gedachtewisseling aan vast koppelen
over welk onderwerp nog meer op deze manier te benaderen zou zijn.
Lijkt me zondermeer mogelijk vanaf het vmbo onderbouw.
Doel voor mij is leerlingen bewust te maken van het tijdelijke karakter
van alles wat we ondernemen in ons leven en waar we onze energie
al dan niet op moeten richten.
|